Deklaracja praw i wolności w Kościele katolickim (1994)

20.03.2010

Pliki do pobrania:

• [pobierz] Wersja polska (PL) (99,26 kB)
• [pobierz] Wersja oryginalna (FR) (111,76 kB)

Preambuła

 

„Wy zatem, bracia, powołani zostaliście do wolności”, pisze święty Paweł w liście do Galatów (5,13)[1]. Bóg stworzył nas na swój obraz, a zatem jako istoty wolne. Bóg jest miłością. Miłość nie może istnieć bez wolności. Tylko w wolności można ofiarować siebie innym. I Bóg nas do tego uzdolnił.

Jezus nakazał swoim uczniom głoszenie Ewangelii i posłannictwo to jest zadaniem całego Ludu Bożego. Na uczniach Jezusa spoczywa wspólna odpowiedzialność za to, by otwierać drogę do Królestwa Bożego, a Jezus obiecał im, że otrzymają Ducha, który da im dostęp do pełni prawdy.

Jezus nie założył wspólnoty, w której kapłani mieliby uprzywilejowaną pozycję lub w której mężczyźni rozkazywaliby kobietom.

Jednym z głównych powodów szybkiego rozprzestrzeniania się chrześcijaństwa w Cesarstwie Rzymskim było przesłanie wolności, jakie niosła Ewangelia – wolności wobec dominacji politycznej, władzy grup społecznych i struktur rodzinnych, władzy pieniądza i wymogów obyczaju.

Dlatego też wolność w pierwszym rzędzie powinna znajdować swój wyraz w religii i w Kościele. Stanowi ona podwalinę braterskiej i siostrzanej solidarności, łączącej chrześcijan i chrześcijanki, fundament ich praw w  Kościele, który tworzą oraz w ich stosunkach z władzami kościelnymi. Jest także podstawą ich wspólnej odpowiedzialności za dobro Kościoła.

Kościół posoborowy zrozumiał, że najcenniejszym świadectwem, jakie może i powinien dać Chrystusowi, jest głoszenie narodom dobrej nowiny o wolności. Dlatego też wraz z innymi kościołami chrześcijańskimi stał się orędownikiem praw osoby ludzkiej, a wiele osób, grup, a nawet całych narodów na powrót z nadzieją zwraca się ku niemu.

Cóż jednak warte byłoby jego świadectwo, jeśliby sam Kościół nie żył tą wolnością? Dlatego też wzywamy chrześcijanki i chrześcijan wszystkich wyznań do realizowania ustaleń Soboru.

Jest rzeczą oczywistą, że nie możemy skutecznie walczyć o wolność religijną w naszych społeczeństwach, jeśli w naszych Kościołach wolność przekonań nie jest przestrzegana. Nie możemy walczyć o równouprawnienie kobiet w życiu publicznym, jeśli w naszych Kościołach kobieta nie cieszy się tymi samymi prawami, co mężczyzna.

Nie chodzi tu wyłącznie o obraz Kościoła. Chodzi o wiarygodność chrześcijaństwa i autentyczność chrześcijańskiego świadectwa. Wiara może wzrastać jedynie w wolności, gdyż jest nieskrępowaną odpowiedzią na wezwanie nie oczekującego nic w zamian Boga. Wzrasta o tyle, o ile uczniowie Jezusa czują się odpowiedzialni za to, co mówią i co czynią. Obumiera, jeśli przerzucają na innych zadanie wcielania w życie prawdy, którą głoszą.

Deklaracja niniejsza opiera się głównie na uchwalonej 10 grudnia 1948 roku przez Organizację Narodów Zjednoczonych Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, która wpisuje się w ogólnoświatowy nurt rozwoju demokracji.

Została opracowana na podstawie następujących wcześniejszych dokumentów grup chrześcijańskich:

-  w 1975 r. we Francji grupa „Droits et Libertés dans les Eglises” opublikowała „Manifest Wolności Chrześcijańskiej”;

- w 1983 r. w USA „Association for the rights of catholics in the Church” opublikowała “Kartę Praw Katolików w Kościele” i wezwała katolików wszystkich krajów do wspólnego opracowania deklaracji powszechnej;

Obie deklaracje są zgodne w zasadniczych punktach, choć każda zawiera kilka artykułów poruszających kwestie specyficzne dla kraju, w którym powstała.

Treść niniejszej deklaracji może podlegać zmianom i uzupełnieniom, jeśli wymagałyby tego przemiany zachodzące  w Kościele lub społeczeństwie.

Wzywamy chrześcijanki i chrześcijan wszystkich wyznań do życia w wolności Chrystusowej i wspólnego stanowienia Jego Kościoła.

 Prawa i wolności w Kościele Katolickim

 

Przekonani, że Sobór Watykański II, w Konstytucji duszpasterskiej o Kościele w świecie współczesnym  (Gaudium et spes) przyznaje każdej osobie ludzkiej prawa wynikające z faktu, że została stworzona na obraz Boga,

przekonani, że Sobór w Deklaracji o wolności religijnej  ( Dignitatis Humanae ) stwierdza : „Nakazy Bożego prawa człowiek dostrzega i rozpoznaje za pośrednictwem swego sumienia, do którego jest obowiązany wiernie się stosować w całym swym postępowaniu, aby dotrzeć do swego celu - Boga. Nie wolno więc go zmuszać, aby postępował wbrew swemu sumieniu. Ale nie wolno mu też przeszkadzać w postępowaniu zgodnie z własnym sumieniem, zwłaszcza w dziedzinie religijnej.”(I,3) [2],

przekonani, że osoby wierzące, które świadomie podejmują decyzję o podążaniu za Chrystusem i zakorzeniają się w Kościele poprzez chrzest, otrzymują prawa i wolności konieczne do tego, by razem kroczyć drogą Zbawiciela,

przekonani, że akt wiary jest z samej swej natury aktem wolnym, a co za tym idzie, osoby, którym powierzono władzę w Kościele, mają obowiązek działać na rzecz tworzenia i rozwijania wolności duchowej,

przekonani, że prawa i obowiązki nie mogą istnieć bez odpowiedzialności oraz iż nie ma odpowiedzialności bez wolności,

przekonani, że, na mocy chrztu, chrześcijanie i chrześcijanki są wszyscy równi w godności niezależnie od obranej drogi życiowej, sprawowanych funkcji czy obowiązków, które zostały im powierzone,

przekonani, że nie do pomyślenia jest, by w Kościele z opóźnieniem wcielane były w życie treści  Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka Narodów Zjednoczonych, który to dokument jest powszechnie uznawany,

przekonani, że prawa osoby ludzkiej oraz szczegółowe prawa chrześcijan i chrześcijanek powinny być rozpatrywane jako jedność w ustroju Kościoła, 

przekonani, że chrześcijanie i chrześcijanki mają prawo, a w pewnych wypadkach wręcz obowiązek, uświadamiania tym, którzy sprawują władzę w Kościele, a także pozostałym chrześcijankom i chrześcijanom, co ich zdaniem służy dobru Kościoła, 

przekonani, że posłannictwem Kościoła jest głoszenie wyzwolicielskiego przesłania Chrystusa i że, nie reformując tego, co w jego strukturach i działaniach rodzi niesprawiedliwość, dyskryminację i ucisk, Kościół traci wiarygodność,

wzywamy chrześcijanki i chrześcijan do działań na rzecz uznania i zagwarantowania w ich Kościołach następujących fundamentalnych praw  i wolności:

 

1. I.                    Równość w godności i w prawach

Artykuł 1

1. Chrześcijanki i chrześcijanie są w Kościele równi w godności i w prawach. Mają prawo domagać się uznania swej osobowości prawnej. Zróżnicowanie może być ustanawiane o tyle, o ile służy sprawowaniu pewnych funkcji na rzecz dobra wspólnego.

2. Za naruszenie zasady równej godności należy uznać przepisy i działania  oparte na przekonaniu o niższości  jednej z płci lub innego statusu.

3. Zasada równej godności wszystkich chrześcijan i chrześcijanek wyklucza stosowanie seksistowskiego języka w dokumentach Kościoła. Kościół nie powinien również posługiwać się wyłącznie męskimi przedstawieniami Boga i męską symboliką. Należy jednak uwzględniać specyfikę konkretnego języka.

1. Prawa i wolności osobiste

Artykuł 2

Myśl ludzka i sumienie są wolne. Oznacza to:

a) wolność wyrażania przekonań – zarówno publicznie jak prywatnie, tak indywidualnie jak zbiorowo,

b) wolność głoszenia swej wiary, zakorzenioną w żywej tradycji Kościoła, oraz życia zgodnego ze swą kulturą, co może znaleźć szczególne odzwierciedlenie w liturgii,

c) prawo do prowadzenia badań teologicznych, publikowania ich wyników i poddawania ich osądowi innych w toku dyskusji.

Artykuł 3

Chrześcijanie i chrześcijanki mają prawo do wolności przekonań, w czym zawiera się :

a) prawo do wyrażania własnej opinii, a nawet sprzeciwu wobec polityki i decyzji władz kościelnych,

b) prawo do uzyskiwania i rozpowszechniania poglądów i informacji,

c) prawo do niepodlegania dyskryminacji z powodu przekonań.

Artykuł 4

Chrześcijanie i chrześcijanki mają swobodę dokonywania wyborów oraz decydowania o formie zaangażowania w życie polityczne.

Artykuł 5

Chrześcijanki i chrześcijanie mają prawo swobodnie korzystać z dorobku kulturalnego, a w szczególności ze sztuki. Mają prawo na własną odpowiedzialność rozwijać swe talenty artystyczne, nie podlegając przy tym cenzurze.

Artykuł 6

Chrześcijanie i chrześcijanki mają obowiązek pozostawania w zgodzie z własnym sumieniem. Dotyczy to w szczególności takich kwestii, jak:

a) wybór własnej drogi życiowej,

b) decyzja dotycząca liczby dzieci i wybór metod regulacji poczęć ;

c) decyzja o zakończeniu związku, który rozpadł się w stopniu uniemożliwiającym jego naprawienie, oraz o zaangażowaniu w nowy związek.

Artykuł 7

Chrześcijanki i chrześcijanie mają prawo do wykształcenia, które :

a) przygotowuje do korzystania z wolności, rozeznawania, odpowiedzialności oraz sprzyja dojrzewaniu osobowości zakorzenionej w wierze;

b) przygotowuje do przyjęcia i zrozumienia słów Ewangelii, a także pełnego uczestnictwa w życiu Kościoła,

c) rozwija poszanowanie fundamentalnych praw i wolności,

d) sprzyja zrozumieniu i tolerancji pomiędzy narodami, grupami społecznymi, rasami i religiami.

Artykuł 8

Chrześcijanie i chrześcijanki mają wynikające ze swych kompetencji, doświadczenia i wyczucia wiary prawo do udziału w wypracowywaniu zasad moralnych i etycznych.

Artykuł 9

1. Chrześcijanie i chrześcijanki mają, po odpowiednim przygotowaniu, prawo do pełnego uczestnictwa w życiu sakramentalnym Kościoła - bez względu na płeć, orientację seksualną, obraną drogę życiową czy przynależność do grupy społecznej.

2. Chrześcijanki i chrześcijanie, którzy rozwiedli się, a następnie zawarli ponowny związek, zachowują to prawo.

 

1. Prawa i wolności wspólnotowe

 

Artykuł 10

Chrześcijanki i chrześcijanie maja prawo być członkami takiej wspólnoty, która pozwoli im żyć w jedności z Chrystusem i wzrastać w wierze. Pozostając w łączności z miejscowymi parafiami, mają prawo tworzyć w miejscu zamieszkania wspólnoty, które uznają za potrzebne.

Artykuł 11

Cała wspólnota chrześcijańska ma prawo do tego, by jej punkt widzenia był uwzględniany przy formułowaniu interpretacji Objawienia i Tradycji.

Artykuł 12

1. Uczestnictwo w życiu Kościoła zakłada m.in. prawo do stowarzyszania się i organizowania zgromadzeń. Chrześcijanki i chrześcijanie mają prawo organizować swoje życie zbiorowe w sposób zgodny z własnym rozumieniem wymogów Ewangelii.

2. Stowarzyszenia mają prawo tworzyć własne statuty. Mogą być powoływane do życia na podstawie prawa kanonicznego lub prawa cywilnego.

Artykuł 13

Chrześcijanie i chrześcijanki mają prawo do współdecydowania i współodpowiedzialności w zakresie wszystkich spraw dotyczących Kościoła, tak bezpośrednio, jak za pośrednictwem przedstawicieli wybranych w drodze okresowych tajnych wyborów.

Artykuł 14

1. Każda wspólnota chrześcijańska ma prawo do funkcji i posług niezbędnych dla swego życia wspólnotowego i do wypełniania swego posłannictwa. Dotyczy to w szczególności sprawowania Eucharystii.

2. Z tytułu uczestnictwa w kapłaństwie Chrystusa każdy chrześcijanin i chrześcijanka bez względu na płeć, orientację seksualną, narodowość czy kulturę, ma prawo zostać wyznaczony/-a do sprawowania funkcji i posług oraz jako kandydat(ka) w wyborach na wszelkie zgromadzenia, zgodnie z jasno określonymi i publicznie ogłoszonymi kryteriami.

Oznacza to również prawo do uzyskania wykształcenia wymaganego do sprawowania wyżej wymienionych funkcji i posług.

Artykuł 15

1. Osoby zatrudniane przez Kościół mają prawo do godziwych warunków pracy oraz do wynagrodzenia zapewniającego im oraz ich rodzinom godne życie według norm i zwyczajów obowiązujących w społeczeństwie, w którym żyją.

2. Korzystają one z ochrony przewidzianej prawem pracy kraju, w którym wykonują działalność zawodową, a przynajmniej z ochrony określonej umowami międzynarodowymi.

 3. W celu obrony własnych interesów mają prawo wstępowania do organizacji związkowych i do ich zakładania.

 

1. Ochrona prawna i instytucjonalna

 

Artykuł 16

Wszyscy chrześcijanie i chrześcijanie mają prawo powoływać się na prawa i wolności sformułowane w niniejszej Deklaracji.

Artykuł 17

Żaden chrześcijanin ani żadna chrześcijanka nie mogą doświadczać ze strony władz Kościoła arbitralnych ingerencji w swe życie prywatne czy działań naruszających ich dobre imię.

Artykuł 18

Chrześcijanki i chrześcijanie mają prawo oczekiwać, że Kościół,  a w szczególności osoby, które sprawują w nim władzę, będą wspierać ich w korzystaniu z wolności duchowej. Prawo to zakłada także zachęcanie do swobodnej dyskusji koniecznej dla umocnienia sumienia, wzrostu wiary i pełnego rozwoju życia wspólnotowego.

Artykuł 19

Instytucje Kościoła są gwarantem praw i wolności sformułowanych w niniejszej deklaracji, co wymaga:

a) by z różnymi rodzajami przepisów prawa kanonicznego powiązane były różne stopnie mocy prawnej, a także by niezależnym instancjom kościelnym nadać uprawnienia do wypowiadania się w kwestii zgodności szczegółowych regulacji z zasadami ogólnymi,

b) by prawa i wolności określane były poprzez teksty kanoniczne najwyższej rangi i cieszyły się szczególną ochroną,

c) by władze ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza zostały wyraźnie rozdzielone, a ich kompetencje jasno określone,

d) by wprowadzone zostały demokratyczne procedury decyzyjne,

e) by stosowana była zasada pomocniczości, zgodnie z którą na poziomie Kościoła powszechnego mogą być podejmowane wyłącznie decyzje, które nie mogą zostać powzięte na poziomie międzydiecezjalnym lub diecezjalnym, a na poziomie diecezji – wyłącznie decyzje niemożliwe do podjęcia na szczeblu lokalnym.

Artykuł 20

1. Chrześcijanie i chrześcijanki mają prawo, by ich sprawa osądzana była publicznie i zgodnie z zasadami prawa powszechnego przez prawomocnie ukonstytuowany, niezależny i niezawisły sąd kościelny, który bez zbędnej zwłoki wyda postanowienie w kwestiach dotyczących ich praw i obowiązków, a także oceni zasadność oskarżenia.

2. Chrześcijanki i chrześcijanie maja prawo odwołać się do niezależnego i niezawisłego sądu kościelnego od wyroku sądu pierwszej instancji.

3. Chrześcijanie i chrześcijanki mają prawo zaskarżyć działania władzy kościelnej do niezależnego i niezawisłego sądu kościelnego.

Artykuł 21

Prawa i wolności sformułowane w niniejszej Deklaracji mogą być ograniczane jedynie w celu podjęcia działań koniecznych dla ochrony praw innych osób.

 

1. Postanowienia końcowe

 

Artykuł 22

1. Treść niniejszej Deklaracji poddawana będzie ponownej analizie co trzy lata lub na wniosek którejkolwiek z organizacji będącej członkiem Europejskiej Sieci na Rzecz Kościoła Wolności (Réseau Européen pour une Eglise de liberté).

2.  Każda z organizacji członkowskich może uzupełniać niniejszą Deklarację w zależności od uwarunkowań właściwych danemu krajowi, pod warunkiem, że uzupełnienia te nie będą stały w sprzeczności z którymkolwiek z postanowień Deklaracji.

----------------

 

Europejska Sieć

Na Rzecz Kościoła Wolności

(Europejska Konferencja na rzecz Praw i Wolności w Kościołach)

styczeń 1994

 

Francuska wersja Deklaracji opublikowana została przez Droits et libertés dans les Eglises,

68 rue de Babylone, F-75007 Paris.

Jest to znowelizowana wersja dokumentu opublikowanego przez to samo stowarzyszenie w 1992 roku. 

  

 

Organizacje, które poparły tekst Deklaracji

(styczeń 1994)

 

.Initiative Kirche von unten

.Initiative Christenrechte in der Kirche

Niemcy

.Sammelbewegung offene Kirche

Austria

.Netwerk kristelijke basisgroepen

.Communautés de base de Belgique francophone

Belgia

.Droits et libertés dans les Eglises

Francja

.Catholics for a changing Church

Wielka Brytania

.Communauté Bokor

Węgry

.Comunità di base italiane

.Movimento Vocatio

Włochy

.8 mei beweging

Holandia

.Aufbruch Bewegung

Szwajcaria

 

Wspólnoty Emaus Czechy

 

[HT 2005 –Lista do aktualizacji]

 

 

Tłumaczenie:

Ewa Nojszewska

 

 

Przypisy tłumacza do wersji polskiej

[1] tekst polski cytatu wg Biblii Tysiąclecia, Pallotinum, Poznań 2005)

[2] tekst polski cytatu z DEKLARACJI O WOLNOŚCI RELIGIJNEJ "DIGNITATIS HUMANAE" przytoczony za: www.tezeusz.pl